Rituaal

De Vrijmetselarij maakt gebruik van ritualen.
In een gradueel stelsel, dat van leerling, gezel en meester worden deze ritualen gebruikt. In de eerste twee graden wordt een pelgrimstocht ondernomen, waarbij het leidende principe “KEN UZELVE” is. In die eerste twee graden wordt toegewerkt naar de zogenaamde vereniging, in de betekenis van “Uno mystica“, die verwijst naar de alchemie en de hermetische leer. De tweeledige ziel die bestaat uit een mannelijk en een vrouwelijk deel, het zogenaamde “broeder/zusterpaar”, ofwel de verstand- en gevoelszijde die ieder mens in zich heeft. Er wordt van de leerling en de gezel verwacht dat hij of zij deze beide zijden tot een harmonie heeft ontwikkeld, zodat nu een eenheid kan worden bewerkstelligd, die ook wel het “heilig huwelijk” wordt genoemd.
 
In de derde graad (de meestergraad) is het credo: “OP U KOMT HET AAN”. In deze laatste graad concentreert wat geboden wordt zich op de bouw van de Tempel van Koning Salomo en de -apocriefe- mythe rond de figuur van Hiram Abiff. De bouw was een zeer prestigieus project, waarbij Salomo hulp kreeg van zijn vriend, koning Hiram van Tyrus. Hij zond zijn voornaamste bouwmeester, Hiram Abiff, de zoon van de weduwe, om de bouw te leiden. Het gebouw werd in elkaar gezet zonder geluid en zonder werktuigen en alle elementen pasten precies in elkaar. Zoals wel wordt gezegd: “zonder de hamer van twist, de bijl van verdeling of enig ander werktuig dat onheil kon brengen“.
De bouwmeester werd verraden en vermoord aan het einde van de bouw. Verder gaan we hier niet op in, het is een prachtige mythe en een van de meest gewaardeerde ritualen van de hele Vrijmetselarij.
 
De betekenis van een rituaal is het best te vergelijken met die van een mythe of een sage. De waarden, de fundamentele menselijke waarden zijn erin opgeslagen en ze worden telkens, ongeschonden, doorverteld. Mythen zijn creatieve producten van de mensheid om psychologische, sociale, kosmologische en spirituele zaken te verklaren. De Vrijmetselarij heeft, door gebruik te maken van een rituaal, zeer krachtige manieren ontwikkeld om wijsheden over te brengen en in de hoofden van vrijmetselaren vast te leggen. Ritueel of rituaal (een geschreven ritueel) is een formeel systeem van initiatie. Het brein van de mens doet de rest: het brein maakt gebruik van twee “operators”: de causale of cognitieve operator, ofwel het vermogen om abstracte oorzaken te koppelen aan reële gebeurtenissen en van de binaire operator, ofwel het vermogen om voor complexe situaties eenvoudige oplossingen te bedenken.
 
De ritualen van de Vrijmetselarij zitten buitengewoon knap in elkaar. De cognitieve zetting waarin een ritueel zit verscholen, heeft een directe impact op de hersenen van de deelnemer. En hier combineert zich het verhalende gedeelte zich met een emotioneel effect, zodat belangrijke informatie op krachtige wijze kan worden overgedragen. En zo kán het gebeuren dat iemand tijdens een rituaal een spirituele transcendentie bespeurt. Je wordt deel aan de kern, aan de waarheid die het verhaal bevat. En zo wordt een spiritueel verhaal omgezet in een spirituele ervaring.